Εισαγωγικό κείμενο για την έρευνα

Η έρευνα «Girls on the move in Greece» πραγματοποιήθηκε από το Κέντρο Γυναικείων Μελετών και Ερευνών «Διοτίμα» με τη χρηματοδότηση της Save the Children – Σουηδίας στο πλαίσιο του διεθνούς προγράμματος «Girls on the move», που καταγράφει τις εμπειρίες μετανάστευσης ασυνόδευτων και συνοδευόμενων κοριτσιών στα Βαλκάνια, στη Λατινική Αμερική και την Αφρική. Πρόκειται για την πρώτη έρευνα πεδίου που διεξάγεται για τις ανήλικες προσφύγισσες καλύπτοντας ένα σημαντικό κενό στις έρευνες περί μετανάστευσης στην Ελλάδα, στο βαθμό που τα διαθέσιμα στοιχεία ‒κυρίως ποσοτικά‒ εστιάζονται κατά κύριο λόγο στον πληθυσμό των αγοριών, παραγνωρίζοντας τις ιδιαίτερες ανάγκες και συνθήκες μετανάστευσης των κοριτσιών. Το υλικό συλλέχθηκε μέσα από επιτόπια έρευνα και ημιδομημένες συνεντεύξεις που διεξήχθησαν σε δομές φιλοξενίας με ασυνόδευτα κορίτσια, καθώς και με συνοδευόμενα κορίτσια και τους γονείς τους, αναφορικά με την εμπειρία του ταξιδιού τους στην Ελλάδα. Η έρευνα διεξήχθη μεταξύ Νοεμβρίου 2019- Ιανουαρίου 2020 και είχε τους παρακάτω στόχους:

  • Να ενσωματώσει το φύλο ως αναλυτική κατηγορία στη μεταναστευτική / προσφυγική εμπειρία.

  • Να εντοπίσει τους λόγους μετανάστευσης καθώς και τις συνθήκες διαβίωσης των κοριτσιών στην Ελλάδα.

  • Να εντοπίσει τους κινδύνους που διατρέχουν κατά τη μετανάστευση και την παραμονή τους τα κορίτσια στην Ελλάδα, οι οποίοι άπτονται του φύλου και της σεξουαλικότητας.

  • Να αναδείξει δομικά εμπόδια στην πρόσβασή τους σε κρατικές και μη κρατικές δομές και υπηρεσίες καθώς και την άσκηση βιοπολιτικής που αποκλείει τα κορίτσια από μια σειρά από κοινωνικά και πολιτικά δικαιώματα.

  • Να προβεί σε προτάσεις πολιτικής, τόσο σε εθνικό όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο, που μπορούν να επιφέρουν μικρές αλλά σημαντικές βελτιώσεις στη ζωή τους.

Μέσα από τη διαθεματική προσέγγιση των παραπάνω ερευνητικών στόχων η παρούσα μελέτη προσπάθησε να αναδείξει τα σημεία δια-πλοκής μεταξύ ανηλικότητας, φύλου, σεξουαλικότητας και μετανάστευσης, αξιοποιώντας την πολυετή εμπλοκή του κέντρου «Διοτίμα» με το πεδίο του προσφυγικού σε καταυλισμούς και στον αστικό ιστό.

Απώτερος σκοπός ήταν μια κριτική ματιά που θα ισορροπεί περίτεχνα μεταξύ του λόγου των ΜΚΟ και ενός ανθρωπολογικού / φεμινιστικού λόγου που αναστοχάζεται τις συνθήκες παραγωγής και αναπαραγωγής της προσφυγικής εμπειρίας, που προσπαθεί να αναδείξει τους μηχανισμούς «ετεροποίησής» τους και που προβληματοποιεί συνολικά τους όρους συγκρότησης του προσφυγικού υποκειμένου.

Τα κείμενα που ακολουθούν είναι οι εισηγήσεις των δύο ερευνητριών ‒Ντιάνας Μάνεση και Μαρίας Λιάπη‒ και της επίκουρης καθηγήτριας Ειρήνης Αβραμοπούλου, που παρουσιάστηκαν στην εκδήλωση «Κορίτσια σε κίνηση: Πολύ μικρές για να γνωρίζουν, πολύ μεγάλες για να περιμένουν». Η εκδήλωση έλαβε χώρα διαδικτυακά τον Φεβρουάριο του 2021.